बातम्या

आशियाई व्यापाराच्या सुरुवातीला स्पॉट गोल्डमध्ये किंचित वाढ झाली आणि ते प्रति औंस $1,922 च्या जवळपास पोहोचले. मंगळवारी (१५ मार्च) — रशिया-युक्रेन युद्धविराम वाटाघाटींमुळे सुरक्षित मालमत्तेची मागणी कमी झाल्याने आणि फेडरल रिझर्व्ह तीन वर्षांत प्रथमच व्याजदर वाढवू शकते या शक्यतेमुळे सोन्यावरील दबाव वाढल्याने सोन्याच्या किमतींची घसरण सुरूच राहिली.

स्पॉट गोल्डचा भाव $1,954.47 चा दैनिक उच्चांक आणि $1,906.85 चा नीचांक गाठल्यानंतर, $33.03 ने किंवा 1.69 टक्क्यांनी घसरून अखेर $1,917.56 प्रति औंसवर होता.
कॉमेक्स एप्रिल गोल्ड फ्युचर्स १.६ टक्क्यांनी घसरून १,९२९.७० डॉलर प्रति औंसवर बंद झाले, जो २ मार्चनंतरचा सर्वात नीचांकी बंद भाव आहे. युक्रेनमध्ये, रशियन क्षेपणास्त्र हल्ल्यात शहरातील अनेक निवासी इमारतींना लक्ष्य केल्यानंतर राजधानी कीवमध्ये स्थानिक वेळेनुसार रात्री ८ वाजल्यापासून ३५ तासांची संचारबंदी लागू करण्यात आली आहे. रशियन आणि युक्रेनियन प्रतिनिधींमध्ये सोमवारी चर्चेची चौथी फेरी झाली, जी मंगळवारीही सुरू राहिली. दरम्यान, कर्ज परतफेडीची अंतिम मुदत जवळ येत आहे. स्थानिक वेळेनुसार मंगळवारी, युक्रेनच्या राष्ट्रपतींच्या कार्यालयाचे सल्लागार पोडोल्याक म्हणाले की, रशियन-युक्रेनियन चर्चा उद्याही सुरू राहील आणि चर्चेत दोन्ही प्रतिनिधींच्या भूमिकांमध्ये मूलभूत विरोधाभास असला तरी, तडजोड होण्याची शक्यता आहे. युक्रेनचे राष्ट्रपती झेलेन्स्की यांनी मंगळवारी पोलंडचे पंतप्रधान मोरावित्स्की, झेक प्रजासत्ताकचे पंतप्रधान फियाला आणि स्लोव्हेनियाचे पंतप्रधान जान शा यांची भेट घेतली. दिवसाच्या सुरुवातीला, हे तिन्ही पंतप्रधान कीवमध्ये दाखल झाले होते. पोलंडच्या पंतप्रधानांच्या कार्यालयाने आपल्या वेबसाइटवर म्हटले आहे की, युरोपियन कौन्सिलच्या प्रतिनिधींसोबतच तिन्ही पंतप्रधान एकाच दिवशी कीवला भेट देतील आणि युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की व पंतप्रधान शिमेगल यांची भेट घेतील.

गेल्या आठवड्यात रशियाने युक्रेनवर केलेल्या आक्रमणामुळे वस्तूंच्या किमती गगनाला भिडल्या, ज्यामुळे कमी विकास दर आणि उच्च महागाई या दोन्हींचा धोका निर्माण झाला. यानंतर सोन्याच्या किमती ५ डॉलरच्या विक्रमी उच्चांकाजवळ पोहोचल्या आणि नंतर त्या पुन्हा खाली आल्या. तेव्हापासून, तेलासह प्रमुख वस्तूंच्या किमती घसरल्या आहेत, ज्यामुळे ही चिंता कमी झाली आहे. वाढत्या ग्राहक किमतींविरुद्ध संरक्षण म्हणून असलेल्या आकर्षणामुळे यावर्षी सोन्याच्या किमती वाढल्या आहेत. नवीन व्याजदर वाढीबद्दलची अनेक महिन्यांची अटकळ बुधवारी शिगेला पोहोचताना दिसत आहे, जेव्हा फेडरल रिझर्व्ह (फेड) आपले धोरण कडक करण्यास सुरुवात करेल अशी अपेक्षा आहे. वस्तूंच्या वाढलेल्या किमतींमुळे दशकांपासून वाढलेली महागाई रोखण्याचा फेडचा प्रयत्न असेल. "युक्रेन आणि रशिया यांच्यातील चर्चांमुळे तणाव कमी होऊ शकेल या क्षीण आशेमुळे सोन्याच्या सुरक्षित गुंतवणुकीच्या मागणीला धक्का बसला आहे," असे ॲक्टिव्हट्रेड्सचे वरिष्ठ विश्लेषक रिकार्डो इव्हँजेलिस्टा म्हणाले. इव्हँजेलिस्टा यांनी पुढे सांगितले की, सोन्याच्या किमती काहीशा शांत असल्या तरी, युक्रेनमधील परिस्थिती अजूनही विकसित होत आहे आणि बाजारातील अस्थिरता व अनिश्चितता उच्च पातळीवर राहू शकते. एवा ट्रेडचे मुख्य बाजार विश्लेषक नईम अस्लम यांनी एका टिपणीत म्हटले आहे की, "मुख्यतः तेलाच्या किमतीतील घसरणीमुळे गेल्या तीन दिवसांपासून सोन्याच्या किमती घसरल्या आहेत," ज्यामुळे महागाई कमी होण्याची शक्यता असल्याच्या काहीशा दिलासादायक बातमीला पुष्टी मिळाली आहे. मंगळवारी प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालानुसार, वाढलेल्या वस्तूंच्या किमतींमुळे फेब्रुवारीमध्ये यूएस प्रोड्युसर प्राईस इंडेक्समध्ये (US Producer Price Index) जोरदार वाढ झाली, ज्यामुळे महागाईचा दबाव अधोरेखित झाला आहे आणि फेडसाठी या आठवड्यात व्याजदर वाढवण्याची पार्श्वभूमी तयार झाली आहे.

सोन्याच्या दरात सलग तिसऱ्या सत्रात घसरण होण्याची शक्यता आहे, जी कदाचित जानेवारीच्या अखेरपासूनची सर्वात मोठी घसरण असेल. फेड बुधवारी आपल्या दोन दिवसीय बैठकीच्या अखेरीस कर्जावरील व्याजदर ०.२५ टक्क्यांनी वाढवण्याची शक्यता आहे. या आगामी घोषणेमुळे १०-वर्षीय ट्रेझरी यील्ड्स वाढले आणि सोन्याच्या किमतींवर दबाव आला, कारण अमेरिकेतील वाढलेले व्याजदर कमी परतावा देणारे सोने बाळगण्याचा संधी खर्च वाढवतात. सॅक्सो बँकेचे विश्लेषक ओले हॅन्सेन म्हणाले: “अमेरिकेतील व्याजदरातील पहिली वाढ सहसा सोन्याच्या दरात घसरण दर्शवते, त्यामुळे उद्या ते काय संकेत देतात आणि त्यांची विधाने किती कठोर असतात हे आपण पाहू, ज्यावरून अल्पकालीन दृष्टिकोन निश्चित होऊ शकतो.” स्पॉट पॅलॅडियम १.२ टक्क्यांनी वाढून $२,४०१ वर व्यवहार करत होता. पुरवठ्याबाबतची चिंता कमी झाल्यामुळे सोमवारी पॅलॅडियममध्ये १५ टक्क्यांची घसरण झाली, जी गेल्या दोन वर्षांतील सर्वात मोठी घसरण होती. हॅन्सेन म्हणाले की पॅलॅडियम हे अत्यंत तरलतेचे नसलेले मार्केट आहे आणि कमोडिटी मार्केटमधील वॉर प्रीमियम मागे घेतल्याने ते संरक्षित नाही. मुख्य उत्पादक कंपनी एमएमसी नोरिल्स्क निकेल पीजेएससीचे सर्वात मोठे भागधारक व्लादिमीर पोटॅनिन म्हणाले की, युरोप आणि अमेरिकेशी हवाई संपर्क विस्कळीत झाला असूनही, कंपनी मार्गात बदल करून निर्यात कायम ठेवत आहे. युरोपियन युनियनने रशियाला होणाऱ्या दुर्मिळ मृदा निर्यातीवरील आपला नवीनतम दंड माफ केला आहे.

फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणात्मक निर्णयावर लक्ष केंद्रित करत, अमेरिकेच्या एस अँड पी ५०० निर्देशांकाने तीन दिवसांची घसरण थांबवली.

तेलाच्या किमती पुन्हा घसरल्याने आणि अमेरिकेतील उत्पादक किमती अपेक्षेपेक्षा कमी वाढल्याने, महागाईबद्दल गुंतवणूकदारांची चिंता कमी होण्यास मदत झाली. यामुळे मंगळवारी अमेरिकन शेअर बाजारात तेजी आली आणि सलग तीन दिवसांची घसरण थांबली. आता लक्ष फेडच्या आगामी धोरणात्मक निवेदनाकडे लागले आहे. गेल्या आठवड्यात ब्रेंट क्रूडच्या किमती प्रति बॅरल १३९ डॉलरच्या वर गेल्यानंतर, मंगळवारी त्या १०० डॉलरच्या खाली स्थिरावल्या, ज्यामुळे इक्विटी गुंतवणूकदारांना तात्पुरता दिलासा मिळाला. वाढती महागाईची भीती, भाववाढ रोखण्यासाठी फेडच्या धोरणाच्या मार्गाबद्दलची अनिश्चितता आणि युक्रेनमधील संघर्षातील अलीकडील वाढ यांमुळे यावर्षी शेअर बाजारावर दबाव राहिला आहे. मंगळवारच्या बाजार बंद होताना, डाऊ जोन्स इंडस्ट्रियल एव्हरेज ५९९.१ अंकांनी, म्हणजेच १.८२ टक्क्यांनी वाढून ३३,५४४.३४ वर पोहोचला होता, एस अँड पी ५०० ८९.३४ अंकांनी, म्हणजेच २.१४ टक्क्यांनी वाढून ४,२६२.४५ वर पोहोचला होता आणि नॅसडॅक ३६७.४० अंकांनी, म्हणजेच २.९२ टक्क्यांनी वाढून १२,९४८.६२ वर पोहोचला होता. पेट्रोल आणि अन्नधान्याच्या किमतींमुळे फेब्रुवारीमध्ये अमेरिकेचा उत्पादक किंमत निर्देशांक (PPI) वाढला. युक्रेनसोबतच्या युद्धामुळे त्यात आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. फेब्रुवारीमध्ये पेट्रोलसारख्या वस्तूंच्या किमतीत झालेल्या मोठ्या वाढीमुळे उत्पादक किंमत निर्देशांक मजबूत झाला होता. रशियाच्या युक्रेनमधील युद्धानंतर कच्चे तेल आणि इतर वस्तू महाग झाल्यामुळे हा निर्देशांक आणखी वाढण्याची अपेक्षा आहे. जानेवारीमध्ये १.२ टक्क्यांनी वाढल्यानंतर, फेब्रुवारीमध्ये उत्पादक किमतींची अंतिम मागणी मागील महिन्याच्या तुलनेत ०.८ टक्क्यांनी वाढली. वस्तूंच्या किमती २.४ टक्क्यांनी वाढल्या, जी डिसेंबर २००९ नंतरची सर्वात मोठी वाढ आहे. घाऊक पेट्रोलच्या किमती १४.८ टक्क्यांनी वाढल्या, जे वस्तूंच्या किमतीतील वाढीच्या जवळपास ४० टक्के आहे. अर्थतज्ज्ञांच्या अपेक्षेनुसार आणि जानेवारीप्रमाणेच, फेब्रुवारीमध्ये उत्पादक किंमत निर्देशांक मागील वर्षाच्या तुलनेत १० टक्क्यांनी वाढला. २४ फेब्रुवारी रोजी रशियाने युक्रेनवर केलेल्या आक्रमणानंतर तेल आणि गहू यांसारख्या वस्तूंच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ या आकडेवारीत अद्याप प्रतिबिंबित झालेली नाही. उत्पादक किंमत निर्देशांक (PPI) साधारणपणे तीन महिन्यांत ग्राहक किंमत निर्देशांकात (CPI) रूपांतरित होईल. अमेरिकेतील फेब्रुवारीमधील उच्च पीपीआय आकडेवारी असे सूचित करते की सीपीआयमध्ये आणखी वाढ होण्यास वाव आहे, ज्यामुळे महागाईचा सामना करण्यासाठी गुंतवणूकदार सोने खरेदी करण्यास आकर्षित होतील आणि सोन्याच्या किमतींमध्ये दीर्घकालीन स्वारस्य वाढेल अशी अपेक्षा आहे. तथापि, या आकडेवारीमुळे फेडवर व्याजदर वाढवण्यासाठी काही प्रमाणात दबाव वाढला आहे.

सट्टेबाजांनी यावर्षी डॉलरमधील तेजीची गुंतवणूक मोठ्या प्रमाणात कमी केली आहे, आणि परकीय चलन सट्टेबाजांना आता कमी खात्री वाटत आहे की डॉलरची वाढ दीर्घकाळ स्थिर राहू शकते. युद्धाशी संबंधित जोखीम-मुक्त प्रवाह आणि फेडरल रिझर्व्ह (फेड) धोरण कडक करेल या अपेक्षेमुळे डॉलरला मिळालेली अलीकडील मजबुती आणखी वाढू शकते. कमोडिटी फ्युचर्स ट्रेडिंग कमिशनच्या ८ मार्चच्या आकडेवारीनुसार, लिव्हरेज्ड फंडांनी यावर्षी प्रमुख चलनांच्या तुलनेत डॉलरमधील आपली एकूण लाँग पोझिशन दोन-तृतीयांशपेक्षा जास्त कमी केली आहे. खरे तर, या काळात डॉलर वधारला, ब्लूमबर्ग डॉलर इंडेक्सवर तो जवळपास ३ टक्क्यांनी वाढला, तर युक्रेन-संबंधित जोखीम आणि मध्यवर्ती बँकेच्या धोरण कडक करण्याच्या अपेक्षा कमी होत्या, आणि युरोपासून स्वीडिश क्रोनापर्यंतच्या ट्रान्सअटलांटिक प्रतिस्पर्धकांनी खराब कामगिरी केली. ब्रँडीवाइन ग्लोबल इन्व्हेस्टमेंट मॅनेजमेंटचे पोर्टफोलिओ मॅनेजर जॅक मॅकइंटायर म्हणतात की, जर युक्रेनमधील युद्ध नियंत्रणात राहिले आणि इतर देशांमध्ये पसरले नाही, तर सुरक्षित गुंतवणुकीच्या मागणीसाठी डॉलरला मिळणारा पाठिंबा कमी होऊ शकतो. फेडच्या प्रत्यक्ष कडक उपाययोजनांमुळे डॉलरला फारशी मदत होईल, असेही त्याला वाटत नाही. सध्या त्याने डॉलरमध्ये कमी गुंतवणूक केली आहे. “अनेक बाजारपेठा आधीच फेडच्या खूप पुढे आहेत,” असे तो म्हणाला. चलनविषयक धोरणाच्या दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, ऐतिहासिक उदाहरणे सूचित करतात की डॉलर त्याच्या उच्चांकाच्या जवळ पोहोचला असावा. फेडरल रिझर्व्ह आणि बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंट्सच्या १९९४ सालापासूनच्या आकडेवारीनुसार, फेडरल ओपन मार्केट कमिटीसमोरच्या मागील चार कडक उपाययोजनांच्या चक्रांमध्ये डॉलर सरासरी ४.१ टक्क्यांनी कमकुवत झाला होता.

इंग्लंडनेर म्हणाले की, फेड या वर्षी १.२५ ते १.५० टक्के गुणांच्या एकत्रित वाढीचे संकेत देईल अशी त्यांना अपेक्षा आहे. ही वाढ सध्या अनेक गुंतवणूकदारांच्या अपेक्षेपेक्षा कमी आहे. विश्लेषकांच्या मध्यम अंदाजानुसार, फेड आपला लक्ष्यित फेड फंड्स दर सध्याच्या जवळपास शून्य पातळीवरून २०२२ च्या अखेरीस १.२५-१.५० टक्क्यांच्या श्रेणीत वाढवेल, जे २५ बेसिस पॉईंटच्या पाच वाढीच्या बरोबरीचे आहे. लक्ष्यित फेडरल फंड्स दराशी संबंधित फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्ट गुंतवणूकदारांना आता अपेक्षा आहे की, फेड कर्जाचा खर्च किंचित अधिक वेगाने वाढवेल आणि वर्षाअखेरीस धोरणात्मक दर १.७५ टक्के ते २.०० टक्क्यांच्या दरम्यान असेल. कोविड-१९ च्या सुरुवातीपासून, अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेबद्दलचे फेडचे अंदाज प्रत्यक्षात घडणाऱ्या घडामोडींशी जुळलेले नाहीत. बेरोजगारी अधिक वेगाने कमी होत आहे, विकास अधिक वेगाने वाढत आहे आणि कदाचित सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, महागाई अपेक्षेपेक्षा खूप वेगाने वाढत आहे.