बातम्या

अलिकडच्या काळात, अमेरिकेतील रोजगार आणि महागाईसह आर्थिक आकडेवारीमध्ये घट झाली आहे. जर महागाईतील घट अधिक वेगवान झाली, तर व्याजदर कपातीच्या प्रक्रियेला गती मिळू शकते. बाजाराच्या अपेक्षा आणि व्याजदर कपातीची सुरुवात यामध्ये अजूनही तफावत आहे, परंतु संबंधित घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्हला धोरणात्मक समायोजनास चालना मिळू शकते.
सोने आणि तांब्याच्या किमतीचे विश्लेषण
व्यापक स्तरावर, फेडरल रिझर्व्हचे अध्यक्ष पॉवेल यांनी सांगितले की फेडचे धोरणात्मक व्याजदर "एका मर्यादित कक्षेत" आले आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय सोन्याच्या किमती पुन्हा एकदा ऐतिहासिक उच्चांकाकडे जात आहेत. व्यापाऱ्यांचा असा विश्वास होता की पॉवेल यांचे भाषण तुलनेने सौम्य होते आणि २०२४ मधील व्याजदर कपातीची शक्यता दडपली गेली नाही. यूएस ट्रेझरी बाँड्स आणि यूएस डॉलरच्या उत्पन्नात आणखी घट झाली, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय सोने आणि चांदीच्या किमती वाढल्या. अनेक महिन्यांपासूनच्या कमी महागाईच्या आकडेवारीमुळे गुंतवणूकदारांनी असा अंदाज वर्तवला आहे की फेडरल रिझर्व्ह मे २०२४ मध्ये किंवा त्यापूर्वीही व्याजदरात कपात करेल.
डिसेंबर २०२३ च्या सुरुवातीला, शेनयिन वांगुओ फ्युचर्सने जाहीर केले की फेडरल रिझर्व्हच्या अधिकाऱ्यांची भाषणे व्याजदर कपातीच्या बाजारातील अपेक्षांना आळा घालण्यात अयशस्वी ठरली आणि बाजाराने सुरुवातीला मार्च २०२४ च्या सुरुवातीलाच व्याजदर कपातीचा अंदाज वर्तवला, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय सोन्याच्या किमतींनी नवीन उच्चांक गाठला. परंतु, व्याजदर कपातीबद्दल अतिआशावादी ठरल्यामुळे, त्यानंतर समायोजन होऊन घसरण झाली. अमेरिकेतील कमकुवत आर्थिक आकडेवारी आणि अमेरिकन डॉलरच्या बाँड दरांमधील घसरणीच्या पार्श्वभूमीवर, फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर वाढ पूर्ण केली आहे आणि ते वेळेच्या आधीच व्याजदर कमी करू शकतात, अशी बाजाराची अपेक्षा वाढली आहे, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय सोने आणि चांदीच्या किमती अधिक मजबूत होत आहेत. व्याजदर वाढीचे चक्र संपत असताना, अमेरिकेची आर्थिक आकडेवारी हळूहळू कमकुवत होत आहे, जागतिक भू-राजकीय संघर्ष वारंवार घडत आहेत आणि मौल्यवान धातूंच्या किमतींमधील अस्थिरतेचे केंद्र वाढत आहे.
अमेरिकी डॉलर निर्देशांकाचे अवमूल्यन, फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर कपातीची अपेक्षा, तसेच भू-राजकीय घटकांमुळे २०२४ मध्ये आंतरराष्ट्रीय सोन्याचा भाव ऐतिहासिक विक्रम मोडेल अशी अपेक्षा आहे. आयएनजी (ING) येथील कमोडिटी स्ट्रॅटेजिस्टच्या मते, आंतरराष्ट्रीय सोन्याचा भाव प्रति औंस २००० डॉलरच्या वर राहील अशी अपेक्षा आहे.
सांद्रण प्रक्रिया शुल्कात घट होऊनही, देशांतर्गत तांब्याचे उत्पादन वेगाने वाढत आहे. चीनमधील एकूण खालच्या स्तरावरील मागणी स्थिर आणि सुधारत आहे, ज्यामध्ये फोटोव्होल्टाइक स्थापनेमुळे वीज गुंतवणुकीत मोठी वाढ होत आहे, वातानुकूलन उपकरणांच्या चांगल्या विक्रीमुळे उत्पादन वाढीस चालना मिळत आहे. नवीन ऊर्जेच्या वाढत्या वापरामुळे वाहतूक उपकरण उद्योगातील तांब्याच्या मागणीत स्थिरता येण्याची अपेक्षा आहे. बाजाराला अशी अपेक्षा आहे की २०२४ मध्ये फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर कपातीला विलंब होऊ शकतो आणि साठा वेगाने वाढू शकतो, ज्यामुळे तांब्याच्या किमतींमध्ये अल्पकालीन कमजोरी आणि एकूण चढ-उतार होऊ शकतात. गोल्डमन सॅक्सने आपल्या २०२४ च्या धातूविषयक दृष्टिकोनात म्हटले आहे की आंतरराष्ट्रीय तांब्याच्या किमती प्रति टन १०,००० डॉलर्सपेक्षा जास्त होण्याची अपेक्षा आहे.

ऐतिहासिक उच्च किमतींची कारणे
डिसेंबर २०२३ च्या सुरुवातीपर्यंत, आंतरराष्ट्रीय सोन्याच्या किमती १२% नी, तर देशांतर्गत किमती १६% नी वाढल्या आहेत, ज्यामुळे जवळपास सर्व प्रमुख देशांतर्गत मालमत्ता वर्गांच्या परताव्याला मागे टाकले आहे. याव्यतिरिक्त, नवीन सुवर्ण तंत्रज्ञानाच्या यशस्वी व्यापारीकरणामुळे, नवीन सुवर्ण उत्पादनांना देशांतर्गत ग्राहकांकडून, विशेषतः सौंदर्यप्रेमी तरुण महिलांच्या नवीन पिढीकडून, अधिकाधिक पसंती मिळत आहे. तर मग, प्राचीन सोने पुन्हा एकदा चर्चेत येऊन चैतन्यपूर्ण होण्याचे कारण काय आहे?
एक म्हणजे सोने ही शाश्वत संपत्ती आहे. जगभरातील विविध देशांची चलने आणि इतिहासातील चलनाची संपत्ती अगणित आहे, आणि त्यांचा उदय आणि अस्तही क्षणभंगुर आहे. चलनाच्या उत्क्रांतीच्या प्रदीर्घ इतिहासात, शिंपले, रेशीम, सोने, चांदी, तांबे, लोखंड आणि इतर सर्व सामग्री चलन म्हणून वापरली गेली आहे. लाटा वाळू वाहून नेतात, तेव्हाच खरे सोने दिसते. केवळ सोन्यानेच काळ, राजवंश, वंश आणि संस्कृतीच्या कसोटीला तोंड दिले आहे, आणि ते जागतिक स्तरावर मान्यताप्राप्त 'मौद्रिक संपत्ती' बनले आहे. किन-पूर्व चीन आणि प्राचीन ग्रीस व रोममधील सोने आजही सोनेच आहे.
दुसरी गोष्ट म्हणजे नवीन तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने सोन्याच्या वापराच्या बाजारपेठेचा विस्तार करणे. पूर्वी, सोन्याच्या उत्पादनांची उत्पादन प्रक्रिया तुलनेने सोपी होती आणि तरुण महिलांमध्ये त्याला कमी पसंती मिळत होती. अलिकडच्या वर्षांत, प्रक्रिया तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे, 3D आणि 5D गोल्ड, 5G गोल्ड, एन्शियंट गोल्ड, हार्ड गोल्ड, एनॅमल गोल्ड, गोल्ड इनले, गिल्डेड गोल्ड आणि इतर नवीन उत्पादने चमकदार, फॅशनेबल आणि वजनदार अशी दोन्ही आहेत, जी 'चायना-चिक' या राष्ट्रीय फॅशनचे नेतृत्व करत आहेत आणि जनतेमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहेत.
तिसरा मुद्दा म्हणजे सोन्याच्या वापराला मदत करण्यासाठी हिऱ्यांची निर्मिती करणे. अलिकडच्या वर्षांत, तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे कृत्रिमरित्या तयार केलेल्या हिऱ्यांना फायदा झाला आहे आणि ते वेगाने व्यापारीकरणाकडे वळले आहेत, ज्यामुळे त्यांच्या विक्री किंमतीत झपाट्याने घट झाली आहे आणि नैसर्गिक हिऱ्यांच्या किंमत प्रणालीवर गंभीर परिणाम झाला आहे. जरी कृत्रिम हिरे आणि नैसर्गिक हिरे यांच्यातील स्पर्धा अजूनही स्पष्टपणे ओळखता येत नसली तरी, वस्तुनिष्ठपणे यामुळे अनेक ग्राहक कृत्रिम हिरे किंवा नैसर्गिक हिरे खरेदी न करता, त्याऐवजी नवीन हस्तनिर्मित सोन्याची उत्पादने खरेदी करत आहेत.
चौथा मुद्दा म्हणजे जागतिक चलनांचा अतिरिक्त पुरवठा आणि कर्जाचा विस्तार, जो सोन्याचे मूल्य टिकवून ठेवण्याचे आणि वाढवण्याचे गुणधर्म अधोरेखित करतो. चलनांच्या तीव्र अतिरिक्त पुरवठ्याचा परिणाम म्हणजे तीव्र चलनवाढ आणि चलनांच्या क्रयशक्तीमध्ये लक्षणीय घट. परदेशी विद्वान फ्रान्सिस्को गार्सिया परामेश यांच्या अभ्यासानुसार, गेल्या ९० वर्षांत अमेरिकन डॉलरची क्रयशक्ती सातत्याने घसरत आहे. १९१३ ते २००३ या काळात १ अमेरिकन डॉलरमागे केवळ ४ सेंट शिल्लक राहिले, म्हणजेच सरासरी वार्षिक ३.६४% घट झाली. याउलट, सोन्याची क्रयशक्ती तुलनेने स्थिर आहे आणि अलिकडच्या वर्षांत त्यात वाढीचा कल दिसून आला आहे. गेल्या ३० वर्षांत, अमेरिकन डॉलरमध्ये मोजलेल्या सोन्याच्या किमतींमधील वाढ ही मूलतः विकसित अर्थव्यवस्थांमधील चलनांच्या अतिरिक्त पुरवठ्याच्या गतीशी सुसंगत राहिली आहे, याचा अर्थ सोन्याने अमेरिकन चलनांच्या अतिरिक्त पुरवठ्याला मागे टाकले आहे.
पाचवे, जागतिक मध्यवर्ती बँका त्यांच्याकडील सोन्याचा साठा वाढवत आहेत. जागतिक मध्यवर्ती बँकांकडून सोन्याच्या साठ्यात होणारी वाढ किंवा घट याचा सोन्याच्या बाजारातील मागणी आणि पुरवठ्याच्या संबंधावर महत्त्वपूर्ण परिणाम होतो. २००८ च्या आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संकटानंतर, जगभरातील मध्यवर्ती बँकांनी त्यांच्याकडील सोन्याचा साठा वाढवला आहे. २०२३ च्या तिसऱ्या तिमाहीपर्यंत, जागतिक मध्यवर्ती बँकांनी त्यांच्याकडील सोन्याचा साठा ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचवला आहे. असे असले तरी, चीनच्या परकीय चलन साठ्यामध्ये सोन्याचे प्रमाण अजूनही तुलनेने कमी आहे. ज्या इतर मध्यवर्ती बँकांनी आपल्या साठ्यात लक्षणीय वाढ केली आहे, त्यांमध्ये सिंगापूर, पोलंड, भारत, मध्य पूर्व आणि इतर प्रदेशांचा समावेश आहे.